Poradnik

Układ okresowy pierwiastków: symbole, grupy, okresy

Czym jest układ okresowy, ile jest pierwiastków (118), okresy i grupy, rodziny (litowce, fluorowce, helowce), pierwsze 20 pierwiastków i symbole z łaciny, jak Fe i Au.

Autor: Polarzinho · 20 października 2026

Polarzinho w fartuchu laboratoryjnym z kolbą z niebieskim płynem, a za nim kolorowe probówki i klocki z symbolami H, O, C, Fe i Au

Miedź, żelazo, złoto: w Deepforge robię z tych metali kilofy i schodzę do kopalni. Wszystkie są w układzie okresowym, czyli na mapie cegiełek, z których zbudowane jest wszystko.

Dowiesz się tu, czym jest układ okresowy, jak czytać okresy i grupy, jakie są główne rodziny, które są pierwsze 20 pierwiastków i dlaczego złoto ma symbol Au.

Graj Deepforge

Czym jest układ okresowy?

Układ okresowy porządkuje wszystkie znane pierwiastki chemiczne, w sumie 118. Pierwiastek to rodzaj atomu, na przykład tlen albo żelazo. Tablicę opublikował w 1869 roku rosyjski chemik Dmitrij Mendelejew i używa się jej do dziś.

Jak czytać układ

Liczba atomowa: liczba protonów w atomie. Ustala kolejność: wodór ma 1, hel ma 2 i tak dalej.
Symbol: jedna lub dwie litery. Pierwsza zawsze jest wielka: H, He, Fe.
Okresy: 7 poziomych wierszy.
Grupy (albo rodziny): 18 pionowych kolumn. Pierwiastki z tej samej grupy zachowują się podobnie.

Główne rodziny

Litowce (grupa 1): lit, sód, potas i inne. Bardzo reaktywne. Wodór stoi w grupie 1, ale nie jest litowcem.
Berylowce (grupa 2): beryl, magnez, wapń i inne.
Fluorowce (grupa 17): fluor, chlor, brom i jod.
Helowce, czyli gazy szlachetne (grupa 18): hel, neon, argon i inne. Prawie z niczym nie reagują.
Metale przejściowe (grupy 3 do 12): żelazo, miedź, złoto, srebro i inne.

Pierwsze 20 pierwiastków

1. H: wodór
2. He: hel
3. Li: lit
4. Be: beryl
5. B: bor
6. C: węgiel
7. N: azot
8. O: tlen
9. F: fluor
10. Ne: neon
11. Na: sód
12. Mg: magnez
13. Al: glin (aluminium)
14. Si: krzem
15. P: fosfor
16. S: siarka
17. Cl: chlor
18. Ar: argon
19. K: potas
20. Ca: wapń

Symbole pochodzące z łaciny

Niektóre symbole nie pasują do polskiej nazwy, bo pochodzą od nazwy łacińskiej:

Fe (żelazo, nr 26): z łac. ferrum
Au (złoto, nr 79): z łac. aurum
Ag (srebro, nr 47): z łac. argentum
Cu (miedź, nr 29): z łac. cuprum
Pb (ołów, nr 82): z łac. plumbum
Sn (cyna, nr 50): z łac. stannum
Hg (rtęć, nr 80): z łac. hydrargyrum
Na (sód, nr 11): z łac. natrium
K (potas, nr 19): z łac. kalium

Metale, niemetale i półmetale

Metale: błyszczące, przewodzą ciepło i prąd, a większość jest stała. Większość pierwiastków to metale.
Niemetale: kiepsko przewodzą prąd. Węgiel, tlen, azot.
Półmetale: coś pośredniego, jak krzem.

Miedź, żelazo i złoto w Deepforge

W Deepforge wszystko zaczyna się w kopalni miedzi, wśród ziemi i kamienia. Łącząc pasujące kilofy, tworzysz mocniejsze narzędzia, na przykład Blue Steel Pick po połączeniu dwóch Iron Pick. Na zrzutach ekranu interfejs gry jest po angielsku.